Etiketler

, , , , , , , , ,

Çin’in en önemli bayramı, 4 bin yıllık geçmişe sahip olan Bahar Bayramı’dır. Batı dünyasının Noel’i gibi, Çinlilerin de Bahar Bayramı var. Bu bayram, Türklerin ve daha pek çok Ortadoğu halkının kutladığı Nevruz’a da benzetilebilir.

Bahar Bayramı, tıpkı nevruz gibi, doğanın uyanışını, insanların hayatlarında yeni ve tertemiz bir sayfa açılmasını simgeler. Bayram, doğa ve insanlar için yeni bir başlangıç demektir.

Bahar Bayramı, Ay Takvimi’ne göre eski yılın 12. ayının 23. gününde başlar, yeni yılın ilk ayının 15. günü düzenlenen Yuan Xiao Bayramı’na (diğer adıyla Fener Bayramı) kadar yaklaşık üç hafta sürer.

Bayram, yeni yılın ve baharın gelmesini simgeleyen çeşitli etkinliklerle kutlanır. Bayramın öncesinde de uzun bir hazırlık evresi vardır; her taraf fenerlerle donatılır, güzel dilekler ifade eden beyitlerin yazıldığı kırmızı kâğıtlar (chun lian) kapılara asılır, havai fişekler patlatılır, büyükler küçüklere uğur getirmesi dileğiyle para verir ve bütün aile üyeleri bir araya gelerek bayram arifesinde kavuşma yemeği yer.

Chun Lian

Chun Lian, mutluluk ve bahar sevincini ifade eden kısa beyitlerin yazılı olduğu kâğıtlardır. Ayrıca kapıların etrafına asılan bu beyitlerin, şeytanın ve kötülüklerin eve girmesini engellediğine de inanılır. Bayram boyunca evlerin kapılarında bu beyitlere rastlarsınız.

Sokaklara asılan fenerlerle müthiş bir uyum içinde olan bu beyitler, bayram süresince bütün Çin’in sarı-kırmızıya boyanmasına neden olur. Ortaya çıkan görüntü, Türkiye’de Galatasaray şampiyon olduğunda sokaklar nasıl görünüyorsa, işte öyledir…

Chun Lian, kapıların iki tarafına ve üst kısmına asılır. 3 parçadan oluşmaktadır. Bu üç parça, sırasına göre okunur. Kapıyı karşınıza aldığınızda sağda kalan ve dikey durumda bulunan beyit, birinci beyittir. Diğer taraftaki dikey beyit ise ikinci sıradadır. Son sırada ise kapının üstünde asılı duran ve yatay pozisyonda bulunan beyit vardır.

Sizler için örnek bir Chun Lian seti oluşturduk.

chun lai niao yu hua xiang

Spring comes bird sings flower fragrant

dong qu shan ming shui xiu

winter gone mountain clear water sparkles

da di hui chun

Whole   Earth  Returns  Spring

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bayram Yemeği

Bahar Bayramı’nın bir diğer önemli özelliği de, bayram yemekleridir. Bahar Bayramı’na özgü yemekler vardır, hatta hangi yemeğin, bayramın kaçıncı günü yeneceğine dair gelenekler mevcuttur.

Bayram etkinlikleriyle yemek kültürünün iç içe girmesi, Türk kültürünün de belirgin özelliklerinden biridir. Türkiye’de de bayramlarda ailenin bir arada yemek yemesi, misafirlere yemek ikram edilmesi, bayramın vazgeçilmez anlarıdır. Türklerin inanç dünyasında önemli bir yer tutan Aşure Günü, inanç pratiklerinin yemek kültürüyle nasıl birleştiğinin güzel bir örneğidir. Farklılıkların uyumlu bir şekilde bir araya gelmelerini simgeleyen Aşure tatlısı, buğday, pirinç, su, şeker, fasulye, nohut, badem, ceviz, fındık, üzüm, kayısı, incir, karanfil ve zencefil gibi, bir araya gelmeleri zor olan tatları aynı kazanda buluşturmaktadır.

Soya peyniri

Madem Aşure dedik, o zaman Çin mutfağının önemli bir lezzetinden de bahsedelim: Bahar Bayramı’nın vazgeçilmez yemeklerinden biri olan Doufu, yani soya peyniri.

Ay Takvimi’nin 25. gününden itibaren bayram yemekleri için hazırlıklar başlar. Bayram süresince tüketilecek yemekler, bayramın hemen öncesinde hazırlanır. Bayramın ikinci günü eş-dost ziyaretine ayrılmıştır. Türkiye’de de Kurban Bayramı’nın ilk günü kurban kesim işlemiyle geçtiği için, akraba ziyaretleri ikinci günden itibaren yapılır.

Doufu, Çin kültüründe mutluluğa davet ve iyi bir hasat dileği anlamlarına gelir. Eskiden yoksul insanların et bulmaları çok zordu. Bu nedenle Doufu, yoksul kesimler için etin yerine geçen bir yemekti. Çin’in ekonomik büyümesiyle birlikte, halkın yaşam seviyesinde muazzam bir artış olmasına rağmen, Çin halkı geride kalan zor günlere bir saygı göstergesi olarak Doufu’ya büyük önem vermeye devam ediyor.

Doufu ayrıca, Çin’in Kuzeydoğusunda duvarlara kâğıt yapıştırmak için de kullanılıyordu. Eski dönemlerde insanlar rüzgârın eve girmesini önlemek ve evi sıcak tutmak için, evin duvarlarına kâğıt tabakası yapıştırmak zorundaydı. Bugün insanlar soğuktan korunmak için şallarını omuzlarına atabiliyorlar; Doufu ise o zor günlere şahitlik etmiş bir yiyecek olarak, artık sadece sofralarda kendisine yer buluyor.

Bayram yemekleri arasında mutlaka Doufu ve balık bulundurulmalıdır; çünkü “soya peyniri” ve “balığın” Çince telaffuzları “zenginlik” sözcüğüyle eşseslidir. Doufu sözcüğündeki fu (腐 / fǔ) ile mutluluk anlamına gelen fu (福 / fú) karakterinin telaffuzları da aynıdır.

Ayrıca, Kuzey Çin’de ailenin tüm üyeleri bir araya gelerek, akşam yemeği için “Jiaozi” yaparlar. Jiaozi, Türklerin mantısına benzeyen bir yemektir. Yufka içine konulan kıyma, suda kaynatıldıktan sonra servis edilir.

Bahar Bayramı yemeklerinden daha fazla söz ederek, ağzınızı sulandırmayalım. Son olarak bayram yemekleriyle ilgili, “shun kou liu” (顺口溜) olarak bilinen ve tekerlemeye benzeyen bir sözden bahsedelim:

二十三,糖瓜沾,二十四,扫房子,二十五,做豆腐,二十六,去买肉,二十七,宰公鸡,二十八,把面发,二十九,蒸馒头。

èr shí sān, táng guā zhān, èr shí sì, sǎo fángzi, èr shí wǔ, zuò dòufu, èr shí liù, qù mǎi ròu, èr shí qī, zǎi gòngjī, èr shí bā, bǎ miàn fā, èr shí jiǔ, zhēng mántou.

23. gün kavun şeklinde maltoz şekeri, 24. gün ev temizliği, 25. gün Doufu, 26. gün et, 27. gün tavuk, 28. gün mayalanmış hamur ve 29 gün buharda pişirilmiş içli ekmek.

Bayram yemeğinde mantılar, çörekler ve tatlılar yenir, içkiler içilir. Günümüzde bayram sırasında ülkenin çeşitli bölgelerinde düzenlenen renkli panayırlar, Bahar Bayramı’nın en eğlenceli etkinlerinden biri haline gelmiş durumda.

 

Çifte Bayram: Ejder Yılı

Bu yıl Çinliler için Bahar Bayramı’nın ayrı bir önemi daha var; çünkü bu yıl Çin takvimine göre Ejder Yılı.

Çinliler için ejder, en büyük kutsal hayvan ve en büyük semboldür. Ejder, 12 burçtan en önemlisi olarak kabul edilir. Ejder, Batı efsanelerindeki gibi güven vermeyen, vahşi bir yaratık değil, geleneksel Çin kültüründe ejderin şans getirdiğine inanılıyor. Ayrıca güç ve onur timsali kabul ediliyor. Çinli çiftler, Ejder Yılı’nda çocuk sahibi olma planları yapıyor. Bu yıl doğacak çocukların, mutlu ve huzurlu bir ömür süreceklerine inanılıyor.

Çinliler, kendilerini “ejderin torunları” olarak tanımlar. Bugün artık ilâhi anlamını yitirmesine rağmen, ejder, Çinliler tarafından “milli birliğin manevi sembolü” olarak görülür.

Nasıl ki Türkçede takdir edilen, güçlü, mert biri için “aslan gibi” sözü kullanılırsa, Çinliler de eski zamanlarda seçkin insanları veya nesneleri ejdere benzetirdi. Örneğin, M.Ö. 501 yılında Konfüçyüs, bir diğer büyük düşünür Laozi’yi üçüncü kere ziyarete gitmiş. Laozi’den çok etkilenen Konfüçyüs, onu ejdere benzetmiş.

Tapınak fuarları

 

Bahar Bayramı’nın en önemli etkinliklerinden biri de, özellikle başkent Beijing’deki tapınak fuarlarıdır. (Miao hui, temple fair)

Başkentin en büyük parkları ve tapınakları, bu etkinlikler için süslenir ve tatil boyunca binlerce kişi bu alanları ziyaret eder.

Tapınak fuarları, Türkiye’deki üniversite bahar şenliklerine benzer. Çok daha büyük çaplıdır tabi. Çeşitli oyunlar, yemekler, Beijing operası gösterileri, sihirbazlar, palyaçolar, bu parkların renklerini oluşturur.

Reklamlar